જાણો ચીન પાસેથી લીધેલી લોન કેમ ઓછી થતી નથી? શા માટે શ્રીલંકા ગરીબ બન્યું

ચાઈનીઝ પ્રોડક્ટ્સ વિશે ઘણી વાર એવું કહેવામાં આવે છે કે તે ‘યુઝ એન્ડ થ્રો’ છે, પરંતુ પ્રેમચંદના જમીનદારો કરતાં ચીનનું દેવું મોટું જુલમ છે. ઘણા દેશો હવે આ ઋણના જાળામાં ઘેરાઈને માથું મારવા લાગ્યા છે. જેમાં પાકિસ્તાન, નાઈજીરીયા, બાંગ્લાદેશ, ઈન્ડોનેશિયા, મલેશિયા, યુએઈ અને સિંગાપોર જેવા દેશોનો સમાવેશ થાય છે.

‘બેલ્ટ એન્ડ રોડ’ યોજનાથી 100 દેશોને જોડવાનું સપનું સજાવનાર ચીને અનેક દેશોની ઊંઘ ઉડાડી દીધી છે. જ્યારે અમેરિકાની ડૉલરની નીતિનો અર્થ આર્થિક રીતે નબળા દેશોની તરફેણ કરવાનો હતો, ત્યારે ચીનનું દેવું પણ તેના મિત્રોને ભિખારી તરીકે છોડી દે છે. તેનું સૌથી તાજેતરનું ઉદાહરણ શ્રીલંકા છે.

શ્રીલંકા છેલ્લા બે દાયકાથી ચીન પાસેથી આર્થિક મદદ લઈ રહ્યું હતું. જો કે શ્રીલંકાની સરકારને નિષ્ણાતો અને વિરોધીઓ દ્વારા સતત ચેતવણી આપવામાં આવી હતી, પરંતુ હવે સ્થિતિ એવી છે કે શ્રીલંકા ચીનનું એટલું દેવું છે કે તેની સડકો પર આંદોલનો થઈ રહ્યા છે. દુકાનોમાંથી રોજીંદી ચીજવસ્તુઓ ગાયબ છે. ડીઝલનું વેચાણ બંધ છે. પેટ્રોલના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા છે.

સમગ્ર દેશમાં 15-15 કલાકનો પાવર કટ છે. કેરોસીન માટે હજારો લોકો લાઈનમાં ઉભા છે.LTTE સાથેના સંઘર્ષ દરમિયાન શ્રીલંકા આર્થિક રીતે બચી ગયું હશે, ત્યાર બાદ ચીને તેને પોતાની ચુંગાલમાં ફસાવી દીધું. શ્રીલંકાએ 2017માં તેનું હમ્બનટોટા બંદર ચીનને 99 વર્ષ માટે સોંપવું પડ્યું, કારણ કે તે ચીનનું દેવું ચૂકવી શક્યું ન હતું.

શ્રીલંકા પર હાલમાં 45 અબજ ડોલરથી વધુનું વિદેશી દેવું છે. અહીં કોલંબોથી જતો ચીનનો રસ્તો ભલે મખમલની ચાદરમાં લપેટાયેલો હોય, પરંતુ વિશ્વ બેંકના રિપોર્ટ અનુસાર, આ દેશનું વિદેશી દેવું વર્ષ 2019માં જીડીપીના 70 ટકા સુધી પહોંચી ગયું હતું, જે 2010માં માત્ર 39 ટકા હતું. શ્રીલંકાની વિદેશી હૂંડિયામણ અનામત $5 બિલિયનથી ઘટીને $1 બિલિયન થઈ ગઈ છે. શ્રીલંકા પર $5 બિલિયનનું દેવું છે, જેમાંથી એકલા ચીનનો હિસ્સો લગભગ 20% છે.

ચીને લગભગ $45 બિલિયનનું વિદેશી દેવું વહેંચી દીધું છે. આ લોન એવા દેશોને આપવામાં આવી છે જ્યાં કેન્દ્રીય માળખું નબળું છે અને સરકાર તેમના ષડયંત્રને સમજી શકી નથી. આર્થિક બાબતોના નિષ્ણાત હર્ષવર્ધન ત્રિપાઠીનું કહેવું છે કે શ્રીલંકા સિવાય પાકિસ્તાન ભારતનો એવો પડોશી દેશ છે જે ચીનના મામલામાં ભિખારી બની ગયો છે. IMFના રિપોર્ટ અનુસાર, પાકિસ્તાન પર 20 અબજ ડોલરનું વિદેશી દેવું છે, જેમાંથી લગભગ 4 અબજ ડોલર ચીન આપે છે.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published.